Палӑртма питӗ кӑмӑллӑ: республикӑри шкул ачисем чӑваш йӑли-йӗркипе ҫывӑхрах паллашаҫҫӗ.
Сӑмах – Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи Кайри Шӗнерпуҫ ялӗнчи шӑпӑрлансем пирки. Вӗсем ҫуллахи каникула усӑллӑ ирттереҫҫӗ.
Ҫак кунсенче кӗмӗл волонтер Эльвира Николаева ялти ачасем валли ӑсталӑх класӗ йӗркеленӗ. Шӑпӑрлансем наци тумне тӑхӑнса курнӑ, чӑваш вӑййисене вылянӑ. Кунсӑр пуҫне вӑйӑ картине тӑрса чӑваш юррисене юрланӑ.
Чӑваш ачисене чӑваш йӑли-йӗркипе паллаштарни питӗ аван. Ку – питӗ лайӑх тӗслӗх. Ыттисем те Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи Кайри Шӗнерпуҫ ялӗнче пурӑнакансенчен тӗслӗх илсен тем пекехчӗ.
Сӗнтӗрвӑрри тӑрӑхӗнче пурӑнакан Иван Веденеев 20 ытла ӗнтӗ ӗлӗкхи япалсене пуҫтарать. Ҫапла вӑл Сӗнтӗрвӑрри хулинче халӑх музейне йӗркеленӗ. Коллекци пуян, унта пин ытла экспонат упранать: сӑмаварсем, радиосем, тумтир, савӑт-сапа…
Музея килекенсен пӗтӗм экспоната алӑпа тытса курма юрать. Ку кӑна мар, патефон яма та, ҫӑпата сырма та, чӑвашсен пуҫ хатӗрӗсене тӑхӑнса пӑхма та, 1860 ҫулта туса кӑларнӑ сӑмавартан чей ӗҫме те ирӗк параҫҫӗ.
Иван Веденеева экспонатсене пухма тӑванӗсем пулӑшнӑ. Хӑш-пӗр япала вара ҫемье реликвийӗ: сӑмавар ав аслашшӗн (е кукашшӗн) пулнӑ, пуҫ хатӗрӗ вара – асламашӗн (е кукамӑшӗн).
Паллах, Иван Веденеевшӑн ку чун киленӗҫӗ. Ҫапла вӑл астӑвӑма упраса хӑварасшӑн, ӗлӗкхи ҫынсем мӗнле пурӑннине кӑтартасшӑн. Музея шкул ачисем, туристсем, вырӑнти ҫынсем килсе кураҫҫӗ. Иван Веденеев хӑй экскурси ирттерет.
Паян ирхине Сӗнтӗрвӑрри районӗн пульницинче рентген аппарат ҫунма тытӑннӑ. Юрать-ха, никам та шар курман, ҫурт та сиенленмен.
ЧР Сывлӑх сыхлавӗн министерстви пӗлтернӗ тӑрӑх, хальхи вӑхӑтра пульница расписанипе килӗшӳллӗнех ӗҫлет. Рентген аппарат мӗншӗн ҫунма тытӑннине тӗпчеҫҫӗ. Ведомство лару-тӑрӑва сӑнаса тӑрать.
Аппарат ҫунма тытӑнсан пациентсене тата медӗҫченсене пурне те урама кӑларнӑ. Ҫулӑма вара Инкеклӗ лару-тӑру министерствин специалисчӗсем хӑвӑртах сӳнтернӗ.
Паян, ҫу уйӑхӗн 27-мӗшӗнче, Сӗнтӗрвӑрри районӗнче автобуспа ҫӑмӑл машина ҫапӑннӑ.
Малтанласа палӑртнӑ тӑрӑх, инкекре 1 ҫын вилнӗ, 10-ӑн аманнӑ. Вӗсене пурне те пульницӑна илсе кайнӑ, тӗрӗсленӗ хыҫҫӑн пӗрне килте сипленме янӑ. Инкекре аманнисем хушшинче ачасем ҫук тесе пӗлтернӗ республикӑн Сывлӑх сыхлав министерстви.
«За рулем» (чӑв. Руль умӗнче) форумра хыпарланӑ тӑрӑх,
«Гранта» ҫӑмӑл машина водителӗ хирӗҫ килекен ҫул ҫине тухса кайса ПАЗ автобуспа ҫапӑннӑ. Ҫӑмӑл автомашина водителӗ инкекре вилмеллех аманнӑ.
Паян чӑваш халӑх художникӗн Анатолий Силовӑн ҫуралнӑ кунӗ. Ӑна ҫав ятпа Шупашкар хулин халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрӑн пай пуҫлӑхӗ Нина Яковлева тата Ольга Кириллова социаллӑ ӗҫчен саламланӑ. Юлашки вӑхӑтра художника асӑннӑ учрежденин социаллӑ ӗҫченӗ пулӑшать.
Анатолий Александрович 1938 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 20-мӗшӗнче Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Шуркасси ялӗнче (кайран вӑл Ҫӗнӗ Шупашкар йышне кӗнӗ) ҫуралнӑ. Звенигово поселокӗнче ремесла училищинчен, кайран Мускаври пир-авӑр институтӗнчи прикладной ӳнер факультетӗнчен вӗренсе тухнӑ. Вӑл Африкӑпа Ази тӑрӑх ҫӳресе те хавхаланнӑ. Унӑн ӗҫӗсем 70 ытла ҫӗршыври музейсемпе уйрӑм ҫынсен коллекцийӗсенче упранаҫҫӗ иккен. Художник паян та ӳкерме юратать.
79 ҫулти хӗрарӑм ҫӳп-ҫап ҫунтарнӑ чухне чутах дачӑсӑр юлман.
Ку инкек паян Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи «Гидростроитель» сад юлташлӑхӗнче пулнӑ.
79 ҫулти хӗрарӑм ҫурт ҫывӑхӗнче ҫӳп-ҫапа пуҫтарса ҫунтарма тӑнӑ. Анчах ҫулӑм типӗ курӑка ярса илнӗ те чутах ҫурт ҫине куҫман. Тивӗҫлӗ канури хӗрарӑм ҫулӑма хӑйех сӳнтернӗ, анчах унӑн ӳчӗ пиҫсе кайнӑ. Ӑна тухтӑрсем больницӑна илсе ҫитернӗ.
Аса илтеретпӗр: хальхи вӑхӑтра Чӑваш Енре пушара хирӗҫ режим вӑйра. Ҫавна май ҫӳп-ҫап, типӗ курӑк ҫунтарма, кӑвайт чӗртме юрамасть. Йӗркене пӑсакансене штраф тӳлеттереҫҫӗ.
Ӗнер, ҫу уйӑхӗн 3-мӗшӗнче, кӑнтӑрла Сӗнтӗрвӑрри хулинче харӑсах 8 дача ҫунса кайнӑ.
Ку йӑлтах – типӗ курӑк ҫуннине пула. «Дружба» сад юлташлӑхӗнче типӗ курӑк ҫунма тытӑннӑ. Пӗтӗмпе 1 гектара яхӑн лаптӑк ҫинче ҫулӑм алхаснӑ. Шел те, ӑна пула дачӑри 8 ҫурт ҫунса кайнӑ.
Аса илтерер: кӑҫал пӗрремӗш хут типӗ курӑк ҫуннӑ тӗслӗх Куславкка округӗнче ака уйӑхӗн 12-мӗшӗнче пулнӑ. Унта Елчӗк ялӗ хӗрринче 2000 тӑваткал метр ҫинче типӗ курӑк ҫуннӑ.
Ака уйӑхӗн 15-мӗшӗнче Василий Евдокимов фотограф пурнӑҫран уйрӑлса кайнӑ.
Василий Леонтьевич 1947 ҫулта Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Тукай ялӗнче ҫуралнӑ. Вӑл профессилле ӑста пулман. Илеме туйма пӗлекенскер сӑн ӳкерме юратнӑ. Ҫапла майпа Шупашкар кӳлмекне епле туни те сӑнланса юлнӑ. Ара, шӑпах унта стройкӑра ӗҫленӗ те ҫав маттур ар.
Шупашкара вӑл иртнӗ ӗмӗрӗн утмӑлмӗш ҫулӗсен ҫурринче куҫса килнӗ. Платник пулса ӗҫленӗ, строительство техникумӗнче каҫхи уйрӑмра вӗреннӗ.
Прораб пулса вӑл Кӳкеҫре «Паха тӗрӗ» фабрикӑн цехӗсене хӑпартма хутшӑннӑ, автобус паркӗсене тунӑ тата ялсене газ кӗртнӗ ҫӗрте ӗҫленӗ.
1979–1983 ҫулсенче Василий Евдокимов Шупашкар кӳлмекне тума хутшӑннӑ. Стройкӑна яланах фотоаппаратпа кайнӑ. fotocheb.ru архивӗнче унӑн 1977-1988 ҫулсенчи икҫӗре яхӑн сӑнӳкерчӗкӗ упранать иккен. 2024 ҫулта Хальхи вӑхӑтри ӳнер центрӗнче унӑн ӗҫӗсен «Рождение Чебоксарского залива» (чӑв. Шупашкар кӳлмекӗ ҫурални) курав та ӗҫленӗ.
Сӗнтӗрвӑрри районӗнче пурӑнакан арҫын хыснаран суйса укҫа илнӗ. Пӑтӑрмах ҫиеле тухса унӑн ҫав укҫана каялла тавӑрса пама тивнӗ, ҫийӗнчен ӑна суд 120 пин тенкӗ штраф тӳлеттерме йышӑннӑ.
2023 ҫулхи ака уйӑхӗнче арҫын автосервис уҫасшӑн тесе социаллӑ контракт алӑ пуснӑ. Ун валли вӑл республика хыснинчен 350 пин тенкӗ укҫа илнӗ. Кӑштахран сӑмаха ҫирӗплетсе пама документсем те тӑратнӑ. Анчах вӑл хут суя пулнӑ иккен. Арҫын нимӗнле автосервис та уҫман, укҫана хӑй пӗлнӗ пек тӑкакланӑ.
Ултав ҫиеле тухсан арҫын тӗлӗшпе пуҫиле ӗс пуҫарнӑ. Вӑл хыснана тӑкак кӳнине пӗтӗмпех саплаштарнӑ. Унсӑр пуҫне ӑна суд штраф хурса панӑ. Сахал та мар, нумай та мар: 120 пин тенкӗ. Вӑл укҫана та арҫыннӑн кӑларса хума тивнӗ.
Истори ӑслӑлӑхӗсен докторӗ, Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ вӗрентӳ ӗҫченӗ Геннадий Тафаев пурнӑҫран уйрӑлнӑ. Вӑл 72 ҫулта пулнӑ.
Геннадий Ильич 1953 ҫулта Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Туппай Сӗмӗл ялӗнче ҫуралнӑ. И.Н.Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университетӗнче историпе филологи факультетӗнче вӗреннӗ, ӑна лайӑх паллӑсемпе пӗтернӗ. Диплом илсен ялти шкулта вӗрентекенре ӗҫленӗ, район хаҫачӗпе туслӑ пулнӑ.
1988 ҫултанпа университетра ӗҫленӗ. Кандидат, доктор диссертацийӗне хӳтӗленӗ. 2001 ҫултанпа И.Я.Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университетӗнче ӗҫленӗ: кафедрӑсене ертсе пынӑ, студентсене вӗрентнӗ.
Унӑн тӗп ӗҫӗ – Атӑлҫи Пӑлхара тӗпчени. Вӑл Атӑлҫи историне тӗпчекен ӑсчахсене пӗрлештернӗ.
Геннадий Ильичпа паян 12 сехетре Шупашкарти Трактор тӑвакансен проспектӗнчи 4-мӗш ҫуртра вырнаҫнӑ чиркӳре сывпуллашӗҫ.
+13.3 °C